Modernizacja bez wkładu własnego. Czym jest model EaaS?
Modernizacja energetyczna budynku może wymagać dużych nakładów na ocieplenie, wymianę ogrzewania, fotowoltaikę, magazyn energii lub system zarządzania instalacjami. Nie każdy właściciel, wspólnota czy przedsiębiorca może sfinansować wszystkie prace jednorazowo.
Jednym z możliwych rozwiązań jest model Energy as a Service, czyli energia jako usługa – EaaS. Zamiast samodzielnie kupować urządzenia i organizować cały proces inwestycyjny, użytkownik korzysta z kompleksowej usługi zapewnianej przez wyspecjalizowanego operatora.
W niektórych wariantach EaaS operator finansuje inwestycję, a użytkownik nie musi angażować dużych środków na początku. Dokładne zasady finansowania zawsze zależą jednak od konkretnej umowy, zakresu modernizacji i wyników analizy budynku.
Czym EaaS różni się od tradycyjnej modernizacji?
W tradycyjnym modelu właściciel lub zarządca nieruchomości sam odpowiada za przygotowanie i sfinansowanie inwestycji. Musi określić zakres prac, wybrać projektantów i wykonawców, zakupić urządzenia, a po zakończeniu modernizacji zadbać o ich serwis oraz prawidłową eksploatację.
W modelu EaaS część lub całość tych obowiązków przejmuje operator. Może on:
- przygotować analizę i projekt modernizacji,
- zapewnić finansowanie inwestycji,
- wybrać i zamontować urządzenia,
- uruchomić oraz skonfigurować instalacje,
- monitorować wykorzystanie energii,
- serwisować i utrzymywać urządzenia,
- odpowiadać za osiąganie efektów określonych w umowie.
Użytkownik płaci za świadczoną usługę energetyczną, a niekoniecznie za zakup poszczególnych urządzeń.
Jak finansowana jest inwestycja?
W jednym z wariantów operator pokrywa koszty przygotowania i wykonania modernizacji, a następnie odzyskuje poniesione nakłady z opłat wnoszonych przez użytkownika przez okres obowiązywania umowy.
Opłata może mieć formę:
- stałej miesięcznej kwoty,
- części oszczędności uzyskanych dzięki modernizacji,
- opłaty zależnej od osiągniętego efektu,
- połączenia opłaty za energię, finansowania i obsługi technicznej.
W założeniu koszty usługi mogą być częściowo pokrywane z oszczędności wynikających z mniejszego zużycia energii lub lepszego zarządzania jej zakupem. Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji rachunek automatycznie będzie niższy ani że każda nieruchomość otrzyma finansowanie bez wkładu własnego.
Ostateczny model powinien wynikać z kosztu inwestycji, przewidywanych oszczędności, czasu trwania umowy i ryzyka ponoszonego przez każdą ze stron.
Co może obejmować usługa?
Zakres EaaS dobiera się do potrzeb i stanu technicznego konkretnego budynku. Może obejmować między innymi:
- ocieplenie budynku i wymianę stolarki,
- modernizację ogrzewania oraz przygotowania ciepłej wody,
- poprawę działania wentylacji,
- montaż instalacji fotowoltaicznej,
- pompę ciepła lub inne źródło ogrzewania,
- magazyn energii,
- energooszczędne oświetlenie,
- automatykę i system zarządzania energią.
Nie każdy budynek potrzebuje całego pakietu.
Przed wyborem technologii należy sprawdzić, gdzie występują największe straty, ile energii zużywa nieruchomość i jakie rozwiązania mogą przynieść najlepszy efekt.
Jakie korzyści może dać EaaS?
Najważniejszą zaletą modelu jest możliwość przeprowadzenia modernizacji bez jednorazowego ponoszenia pełnego kosztu inwestycji. Pozwala to zachować własne środki na inne potrzeby i rozłożyć wydatki na dłuższy okres.
Znaczenie ma również przekazanie operatorowi odpowiedzialności za przygotowanie, wdrożenie i późniejsze utrzymanie instalacji. Użytkownik nie musi samodzielnie koordynować wielu wykonawców ani organizować każdej naprawy i przeglądu.
Dobrze skonstruowana umowa może także zapewniać:
- większą przewidywalność kosztów,
- stałą obsługę techniczną,
- regularne monitorowanie efektów,
- szybsze wykrywanie nieprawidłowości,
- powiązanie wynagrodzenia operatora z osiąganymi rezultatami.
Na co trzeba zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy?
EaaS jest zwykle umową wieloletnią, dlatego należy dokładnie sprawdzić jej warunki. Szczególnie ważne są:
- całkowity koszt usługi i sposób obliczania opłat,
- długość obowiązywania umowy,
- podział odpowiedzialności za urządzenia i instalacje,
- zakres serwisu, napraw i wymiany sprzętu,
- sposób mierzenia i potwierdzania oszczędności,
- zasady zmiany opłat,
- warunki wcześniejszego zakończenia umowy,
- własność instalacji w czasie umowy i po jej zakończeniu.
Warto także ustalić, co stanie się, jeżeli zakładane efekty nie zostaną osiągnięte albo zmieni się sposób użytkowania budynku. Określenie „bez wkładu własnego” nie oznacza bowiem, że modernizacja jest bezpłatna. Jej koszt jest rozliczany w czasie zgodnie z warunkami kontraktu.
